.png)
به گزارش افق معدن: صنعت فولاد و بخش معدن ایران در سال 1404، بهویژه در فصل پاییز، بار دیگر جایگاه خود را بهعنوان یکی از ستونهای اصلی اقتصاد غیرنفتی کشور تثبیت کرد. آمارهای رسمی منتشرشده از سوی انجمن فولاد ایران، وزارت صمت و نهادهای تخصصی معدنی نشان میدهد که این بخشها همچنان نقش مؤثری در ارزآوری و حفظ سطح تولید صنعتی ایفا کردهاند، هرچند همزمان با فشارهای ساختاری و محدودیتهای زیرساختی دستوپنجه نرم میکنند.
بررسی دادههای صادراتی زنجیره فولاد نشان میدهد که تا پایان آبانماه 1404، ارزش صادرات آهن و فولاد کشور به بیش از 5 میلیارد دلار رسیده و رشد قابل توجهی نسبت به مدت مشابه سال قبل ثبت کرده است. این افزایش نهتنها حاصل بهبود نسبی قیمتهای جهانی برخی محصولات فولادی بوده، بلکه نشاندهنده تلاش تولیدکنندگان برای حفظ سهم خود در بازارهای منطقهای و آسیایی است. در این میان، صادرات محصولات میانی مانند فولاد خام، اسلب و بیلت سهم پررنگتری نسبت به محصولات نهایی داشته که خود نشانهای از جهتگیری زنجیره تولید به سمت حلقههای بالادستی است.
در بخش تولید نیز تصویر ترکیبی مشاهده میشود. اگرچه مجموع تولید برخی محصولات نهایی فولادی در ماههای ابتدایی سال 1404 با نوساناتی همراه بوده و حتی کاهش جزئی را تجربه کرده است، اما تولید مواد اولیه و محصولات پایه نظیر کنسانتره سنگآهن، گندله و آهن اسفنجی روندی افزایشی داشته است. این وضعیت بیانگر آن است که زیرساختهای بالادستی فولاد همچنان فعال و پویا هستند، اما بخش پاییندستی زنجیره، بهویژه تولید محصولات نهایی با ارزش افزوده بالاتر، بیش از سایر بخشها تحت تأثیر رکود نسبی تقاضای داخلی، کاهش پروژههای عمرانی و محدودیتهای مالی قرار گرفته است.
در حوزه معادن، صادرات محصولات معدنی و صنایع معدنی نیز در نیمه نخست سال 1404 رشد معناداری را تجربه کرده و سهم قابل توجهی در تجارت غیرنفتی کشور داشته است. سنگآهن، محصولات فولادی، مس و برخی مواد معدنی فرآوریشده از جمله اقلامی بودهاند که بازارهای صادراتی آنها فعالتر شده است. این عملکرد مثبت، بار دیگر ظرفیت بالای بخش معدن ایران را برای تأمین نیاز صنایع داخلی و حضور در بازارهای جهانی یادآوری میکند؛ ظرفیتی که در صورت تکمیل زنجیره ارزش میتواند نقش بسیار پررنگتری در اقتصاد ملی داشته باشد.
با این حال، یکی از نقاط ضعف مزمن این بخش، موضوع اکتشافات معدنی است. آمارها نشان میدهد که بخش قابل توجهی از پهنههای معدنی کشور هنوز بهطور کامل و نظاممند مورد اکتشاف قرار نگرفتهاند. این عقبماندگی، در بلندمدت میتواند به کاهش دسترسی پایدار به مواد اولیه، افزایش هزینه تولید و حتی افت رقابتپذیری صنایع معدنی و فولادی منجر شود. در پاییز 1404 نیز اگرچه بر ضرورت توسعه اکتشافات تأکید شده، اما فاصله میان اهداف اعلامی و واقعیتهای اجرایی همچنان محسوس است.
در کنار چالش اکتشاف، مسئله انرژی مهمترین عامل محدودکننده صنعت فولاد و معادن در سال جاری بوده است. ناترازی برق و گاز، بهویژه در ماههای سرد سال، بار دیگر واحدهای فولادی و معدنی را با کاهش یا توقف مقطعی تولید مواجه کرد. این محدودیتها نهتنها باعث کاهش بهرهبرداری از ظرفیت اسمی واحدها شده، بلکه هزینههای تولید را افزایش داده و برنامهریزی بلندمدت بنگاهها را با عدم قطعیت روبهرو کرده است. پاییز 1404 نشان داد که بدون حل ریشهای مسئله انرژی، حتی رشد صادرات نیز نمیتواند تضمینکننده پایداری تولید در این صنایع باشد.
در چنین شرایطی، نگاه کارشناسی به آینده فولاد و معادن ایران بر ضرورت اصلاح سیاستها و اتخاذ راهکارهای عملی تأکید دارد. توسعه نیروگاههای اختصاصی، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، بهینهسازی مصرف انرژی در واحدهای صنعتی و ایجاد مشوقهای سرمایهگذاری در حوزه اکتشاف از جمله محورهایی است که میتواند بخشی از چالشهای موجود را کاهش دهد. همزمان، تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر و کاهش خامفروشی، راهبردی است که میتواند جایگاه ایران را در بازارهای جهانی ارتقا دهد و اثرگذاری اقتصادی این بخش را افزایش دهد.
پاییز امسال برای فولاد و معادن ایران فصلی تعیینکننده بود؛ فصلی که در آن توان صادراتی و ظرفیتهای تولیدی کشور بار دیگر خودنمایی کرد، اما محدودیتهای انرژی و ضعف در اکتشافات معدنی نیز بهوضوح نمایان شد. آینده این صنایع پیشران، بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاستی، سرمایهگذاری هدفمند و ایجاد توازن میان تولید، انرژی و توسعه منابع معدنی وابسته است؛ توازنی که در صورت تحقق، میتواند فولاد و معادن را به موتور پایدار رشد اقتصادی ایران تبدیل کند.
انتهای پیام/
0 دیدگاه